Blog o bankomatach

Oczywiście nawet średniozaawansowany użytkownik tego rodzaju środków płatniczych zna odpowiedź na to pytanie. Powinniśmy zastrzec ją. Proste. Czy, aby na pewno?

Gdy zgubiliśmy kartę lub ktoś nam ją ukradł powinniśmy natychmiast zadzwonić do naszego banku. Warto tu zaznaczyć, że każdy bank ma swój numer telefonu pod którym można zgłaszać zagubienia kart. Nie ma jednego numeru telefonu. Najprościej znaleźć taki numer na stronie internetowej naszego banku. Powinniśmy zapisać go i nosić zawsze przy sobie np. w portfelu. W przypadku zagubienia lub kradzieży karty szybko będziemy mogli powiadomić o tym nasz bank. Takie rozwiązanie przydaje się, gdy posiadamy kilka różnych kart. Mamy wówczas w jednym miejscu numery telefonów do naszych banków. W przypadku kradzieży całego portfela możemy… no właśnie nie mamy już kartki z telefonami i nie wiemy pod jaki numer zadzwonić.

Rozwiązaniem takiej sytuacji jest zapisanie numeru do naszego banku w pamięci telefonu.
Oczywiście dużym ułatwieniem dla nas jako klientów byłoby, gdyby istniał JEDEN numer, ławy do zapamiętania, pod którym klienci różnych banków mogliby zgłaszać zagubienia kart płatniczych. Ostatnimi czasy coś ruszyło się w tym temacie. Związek Banków Polskich i Grupa Telekomunikacja Polska chcą uruchomić taki właśnie numer telefonu. Po jego wybraniu klient zostanie przekierowany do banku, w którym posiada kartę. Oby te plany szybko zrealizowano.

Obecnie w naszym kraju znajduje się ponad 600 tys. tych urządzeń, a ich ilość z roku na rok wzrasta. Dziesięć lat temu liczba bankomatów w Polsce wynosiła niewiele ponad 50 tys. codziennie tysiące osób korzysta z tych urządzeń jednak rzadko zastanawiamy się jak jest skonstruowany lub kto pierwszy i kiedy zbudował bankomat. Dziś chciałbym przybliżyć historię bankomatu.

Pierwszy prawdziwy bankomat

O to kto jest wynalazcą bankomatu trwają spory. Większość uważa jednak, że pierwszy bankomat został skonstruowany przez Johna Shepherd-Barron. Pierwszy bankomat pojawił się 27 czerwca 1967 r. w oddziale Barclays Bank w Londynie. Wynalazca przedstawił swoją koncepcję dyrektorowi banku, a ten zapewnił konstruktora, że kupi od niego to urządzenie. Pierwsze bankomaty nie przyjmowały kart płatniczych lecz papierowe druki, w które należało się zaopatrzyć w banku. Rok później do wydawania pieniędzy służyły plastikowe karty. Wynalazca nie mógł opatentować swojego dzieła, ponieważ musiałby ujawnić tajne informacje dotyczące systemu bezpieczeństwa. Szybko więc inne banki zaczęły budować swoje bankomaty.

Protoplasta

W latach 30. ubiegłego wieku w umyśle amerykańskiego wynalazcy, Luthera George’a Simjiana, zrodził się pomysł na budowę urządzenia mającego podobne funkcje co dzisiejszy bankomat. Przekonał on dyrekcję The National City Bank of New York na test jego urządzenia, jednak po półrocznych testach zrezygnowano z jego maszyny twierdząc, ze nie jest potrzebna bankowi. W taki sposób pomysł bankomatu został odłożony ad acta na kilkanaście lat.

Stany Zjednoczone

Pierwszy bankomat za oceanem otwarto 3 września 1969 roku w Nowym Jorku w Chemical Bank, a dokładnie w ścianie budynku banku. Pomysłodawcą tego urządzenia był Don Wetzel – wiceprezes ds. nowych produktów w firmie Docutel. Pod jego przewodnictwem elektryk George Chastain oraz inżynier mechanik Tom Barnes skonstruowali pierwszego „automatycznego kasjera”. Działanie pierwszego bankomatu nie obyło się na początku bez problemów. Konstruktorzy zamontowali bowiem zadaszenie nad urządzeniem. Niestety było ono umieszczone za wysoko i podczas deszczu woda dostała się do środka bankomatu. Urządzenie to nie działało w połączeniu z systemem bankowym, więc by uchronić się przed wypłatą gotówki ponad stan środków na koncie początkowo karty były wydawane tylko najlepszym klientom banku.

Pierwszy bankomat podłączony do sieci informacyjnej powstał w 1973 roku. Banki zaczęły wydawać wszystkim swoim klientom karty, ponieważ nie istniała obawa o przekroczenie debetu.

Pomysłowość Polaków nie zna granic. Co jakiś czas słyszymy w wiadomościach o kradzieży czołu czy pomników, które później złodzieje chcą oddać na złom. Do podobnego pod względem inwencji twórczej przestępstwa doszło w Głogowie.

Trzech zamaskowanych mężczyzn ukradło wolnostojący bankomat z jednej z galerii i próbowało go przewieźć w ustronne miejsce by tam wydobyć z niego pieniądze. Około godziny 3 00 w nicy z niedzieli na poniedziałek do oficera dyżurnego policji dotarła informacja o dziwnie zachowujących się mężczyznach wiozących dużą metalową skrzynie na wózku. Na miejsce wysłano patrol policji. Oczom policjantów ukazał się niecodzienny widok – trzech mężczyzn w kominiarkach mocowało się z bankomatem na zepsutym wózku. Gdy zobaczyli policję próbowali uciec jednak jednego z nich udało się zatrzymać.

Ze swej strony chciałbym wiedzieć w jaki sposób ci złodzieje mieli zamiar otworzyć bankomat, którego zabezpieczenia są naprawdę na wysokim poziomie oraz jak długo planowali swoją „operację”.
Apeluję do wszystkich czytających ten wpis filmy z cyklu „Ocean’s Eleven” to tylko fikcja.

Dziś chciałbym przybliżyć trochę temat związany z rodzajami kart płatniczych.
Według definicji jest to podstawowy narzędzie wydawane przez banki, które pozwala nam na korzystanie ze środków zgromadzonych na naszym koncie poprzez wypłaty z bankomatów lub płatności w sklepach czy np. na stacjach benzynowych.
Zacznijmy od budowy fizycznej. Karty płatnicze możemy podzielić na grupy pod względem ich konstrukcji:

• Wypukłe – Informacje o posiadaczu (nazwa posiadacza, numer karty i data ważności) są wtłoczone na karcie. Obecnie są już prawie niespotykane. Informacje takie jak nazwa posiadacza, numer karty, data ważności są wytłoczone na karcie. Obecnie „czyste” karty wypukłe są praktycznie niespotykane. Zwykle oprócz wtłoczonych informacji posiadają  chip lub pasek magnetyczny.

• Karty z paskiem magnetycznym – informacje zapisane są na pasku magnetycznym – data ważności, numer karty, nazwa właściciela itp.).

• Karty chipowe – posiadają one układ elektroniczny. Są one najnowocześniejszym rodzajem kart płatniczych. Obecnie większość wydawców kart przechodzi z kart z paskiem magnetycznym na karty chipowe, które są uważane za bardziej bezpieczne.

Jednak karty płatnicze możemy podzielić na kilka grup:

• Kredytowe – karty te związane są z udzieleniem kredytu (najczęściej oprocentowanego) przez bank. Klientowi zostaje przyznany limit kredytowy czyli maksymalna ilość środków jaką może pozyskać z karty kredytowej.

• Debetowe – powiązane z rachunkiem bankowym klienta. Często banki na podstawie miesięcznych wpływów na konto bankowe obliczają kwotę debetu jaką klient może wykorzystać. Zazwyczaj kwota debetu musi być spłacona przed końcem okresu rozliczeniowego.

• Obciążeniowe (charge card) – połączenie karty kredytowej i debetowej. Karty te także są związane z posiadaniem przez klienta rachunku bankowego. Transakcje dokonywane są sumowane i okresowo ich łączna kwota jest odejmowana od rachunku.

• Przedpłacone – karty te nie muszą być wydawane w związku z posiadaniem rachunku bankowego. Mogą być wydawane na okaziciela. Często są one stosowane jako prezenty – ciekawy pomysł zważywszy na zbliżające się święta. Przed użyciem karta taka musi być zasilona odpowiednią kwotą do której będzie można dokonać transakcji.

• Wirtualne – nie są one wydawane w fizycznej postaci, nie można więc nią płacić w sklepach czy pobierać przy jej użyciu środków pieniężnych z bankomatów. Karta ta istnieje w systemie informatycznym banku. Służy ona do realizacji transakcji typu „card not prezent” – czyli np. płatności za zakupy w Internecie.

Oprócz wyżej wymienionych podstawowych rodzajów kart można także wyróżnić karty o specyficznych właściwościach.

• Affinity – nazwa pochodzi z języka angielskiego – zwrot „to have affinity with” oznacza darzyć kogoś sympatią. Najczęściej są to karty kredytowe. Mają one za zadanie wspierać działalność instytucji i organizacji niekomercyjnych np. charytatywnych. Bank wydaje taką kartę porozumiewając się z daną instytucją.Dokonując płatności taką kartą część prowizji jaka pobiera bank zostaje przekazana organizacji, którą chcemy pomóc.

• Co-branded – karty wydawane przez banki we współpracy z dużą firmą handlowo-usługową; najczęściej jest to sieć supermarketów. Taka umowa pomiędzy bankiem a siecią sklepów niesie ze sobą dużo korzyści dla obu stron. Karty te są unikalnie zaprojektowane i posiadają logotypy banku i współpracującej firmy. W naszym przykładzie sieć supermarketów będzie się więc reklamować logiem znanego i cenionego banku, ten natomiast będzie posiadał większą ilość klientów. Wydawanie tego typu kart związane jest z różnego rodzaju programami lojalnościowymi. Ich posiadacze mogą korzystać z rabatów i promocji w sklepach.

Podsumowując na rynku kart płatniczych pojawiają się coraz to nowe ich rodzaje, a banki by przyciągnąć do siebie klienta wymyślają coraz to ciekawsze promocje. Wprowadzanie nowych typów kart wiąże się także z rozwojem technologii i chęcią podniesienia bezpieczeństwa. W ciągu najbliższych kilku lat powinna nastąpić migracja z kart z paskiem magnetycznym na karty chipowe.